Szczepienia ochronne to jeden z podstawowych sposobów zapobiegania chorobom zakaźnym w podróży. Stanowią one bezpieczną, a zarazem skuteczną formę profilaktyki, wykorzystującą naturalne zdolności obronne organizmu.

Ze względu na czas potrzebny w niektórych sytuacjach na przeprowadzenie cyklu szczepień przed wyjazdem, najlepiej skorzystać z konsultacji w specjalistycznej poradni lub w punkcie szczepień w terminie co najmniej 6-8 tygodni przed wyjazdem. Z poradą lekarską warto zapoznać się nawet w przypadku dysponowania krótszym okresem przed podróżą, ze względu na ewentualną możliwość zastosowania przyśpieszonych schematów szczepień oraz uzyskania zaleceń odnośnie zapobiegania malarii.

Szczepienia obowiązkowe

Szczepienia obowiązkowe mają za zadanie przede wszystkim chronić regiony nimi objęte przed rozprzestrzenianiem się chorób infekcyjnych bądź też wystąpieniem epidemii. Tego typu szczepienie stanowi oczywiście także indywidualne zabezpieczenie dla turysty przyjmującego szczepionkę.

Obecnie jedynym szczepieniem wymaganym przez Międzynarodowe Przepisy Zdrowotne Światowej Organizacji Zdrowia (International Health Regulations) jest szczepienie przeciwko żółtej gorączce, chorobie wirusowej o potencjalnie śmiertelnym przebiegu, przenoszonej przez komary w części krajów Afryki i Ameryki Południowej.

Jest ono warunkiem pozwolenia na wjazd do niektórych państw Afryki. Bywa wymagane także w przypadkach podróży tranzytowych przez kilka krajów obejmujących regiony zagrożone żółtą gorączką.

Dowodem uodpornienia jest potwierdzenie w międzynarodowej książeczce szczepień (tzw. „żółtej książeczce”) wydawanej w punkcie szczepień. Wpis dotyczący żółtej gorączki uzyskuje ważność 10 dni po podaniu szczepionki.

W razie poważnego zagrożenia epidemiologicznego władze sanitarne poszczególnych krajów mogą wprowadzać własne, dodatkowe regulacje. Obecnie dotyczy to jedynie podróżujących do Arabii Saudyjskiej, których obowiązują odrębne zasady w zakresie szczepień obowiązkowych.

Szczepienia zalecane

Największe znaczenie dla ochrony turysty przed infekcją w tropiku lub krajach o niskim poziomie higieny mają szczepienia zalecane.

Współcześnie oferowane szczepionki pozwalają na uodpornienie przeciwko licznym schorzeniom, jednakże dobór szczepień przed wyjazdem powinien zawsze być przeprowadzany indywidualnie w oparciu o trasę i charakter planowanej podróży oraz stan zdrowia podróżnego, stosowane wcześniej szczepionki i inne wskazania zdrowotne osoby poddającej się szczepieniu.

Choroby, przed którymi chronią szczepienia najczęściej zalecane w ruchu turystycznym to:

• Wirusowe zapalenie wątroby typu A
• Wirusowe zapalenie wątroby typu B
• Tężec i błonica
• Dur brzuszny
• Choroba Heinego-Medina (zakażenie wirusem polio)
• Meningokokowe zapalenie opon mózgowych
• Żółta gorączka (w rejonach zagrożonych, w których nie wprowadzono obowiązku szczepienia przeciwko tej chorobie)

W rzadkich sytuacjach, związanych ze szczególnym charakterem podróży lub indywidualną sytuacją zdrowotną turysty (np. uodpornienie dzieci przed egzotycznym wyjazdem, podróże w celach zawodowych związane ze zwiększonym narażeniem na zachorowanie) lekarz może zalecić szczepionki nie uwzględnione na powyższej liście.